Skip to main content

De wereld is in de ban van platformen. Bedrijven als Uber en AirBNB zijn dagelijks in het nieuws met hun disruptive businessmodellen. Uber en AirBNB vallen beiden onder de categorie multi-sided platforms. Hun business model draait om het verbinden van meerdere partijen aan elkaar. Terwijl Uber zich bezighoudt met het verbinden van taxichauffeurs aan klanten, brengt AirBNB de beheerders van woningen dichter bij mensen die op zoek zijn naar (tijdelijke) woonruimte.

De taak van deze MSP’s is het overbruggen van indirecte netwerkeffecten. Met indirecte netwerkeffecten wordt bedoeld dat een gebruiker meer aan een platform heeft als meer gebruikers zich aan de andere kant van het platform scharen. Meer taxi’s betekent meer keuze en meer concurrentie waardoor je als consument je slag kunt slaan bij Uber. Meer consumenten betekent meer vraag en dit is (weer) beter voor de taxichauffeurs die verbonden zijn aan Uber.

Hoewel velen lovend zijn over MSP’s, groeit ook de verontwaardiging. Taxichauffeurs worden niet graag tegen elkaar uitgespeeld om voor de laagste prijs te rijden, en met de introductie van UberPOP jaagt Uber ook nog eens de meeste overheden tegen zich in het harnas. Maar ook dicht bij huis groeit de verontwaardiging. Snackbars en pizzeria’s die met het platform Thuisbezorgd werken staan 10% aan het platform af. Hoewel sommige investeerders, Jitse Groen van Thuisbezorgd in het rijtje plaatsen tussen Steve Jobs en Elon Musk is deze vergelijking wat mij betreft overdreven. Musk en Jobs voegden waarde toe voor zakenpartners, terwijl de meeste cafetaria’s Thuisbezorgd liever links laten liggen. Helaas, ze moeten wel. Ook de term disruptive lijkt hier wat overdreven. Als je de telefoongids vervangt door een online platform kun je jezelf moeilijk serieus nemen als disrupter.

Thuisbezorgd is het er schijnbaar mee eens dat ze niet veel waarde toevoegen, want op hun website vermelden ze het volgende: “Thuisbezorgd.nl is slechts intermediair en fungeert als doorgeefluik van je bestelling naar het bezorgrestaurant”. Voor het doorgeven van bestellingen is 10% een behoorlijke marge. Vervolgens krijgen de restaurants ‘gratis’ allemaal promotiemateriaal van Thuisbezorgd, waarmee ze ook nog eens hun laatste eigen klanten naar Thuisbezorgd jagen.

Paul Iske verwoordde het op 30 Mei in een artikel in het FD als volgt: “Alsof ze een hek rond Amsterdam zetten en tegen de winkeliers zeggen: betaal ons om jouw klanten door te laten. Maar wie heeft igenlijk om dat hek gevraagd?”. Hij keurde hiermee het businessmodel af van Beslist.nl – dat veel klanten binnen krijgt doordat ze hun website geoptimaliseerd hebben voor Google. Winkeliers betalen vervolgens grote marges om via Beslist.nl gevonden te worden.

Zoals David Evans beschrijft in The Industrial Organization of Markets with Two-Sided Platforms. “Indirect network effects between the two sides promote larger and fewer competing two-sided platforms”. De indirecte netwerkeffecten zijn een voorwaarde voor MSPs om te markt te monopoliseren. Waar het internet markten transparanter zou moeten maken, lijkt het de komende jaren flinke monopolies te gaan vormen. Een multi-sided platform houdt immers de overname van een markt in door een organisatie.

Er moet gezegd worden dat niet elk MSP een lek businessmodel heeft. Er zijn genoeg voorbeelden van MSP’s die veel waarde toevoegen voor alle partijen. Microsoft Windows bracht jaren geleden softwareontwikkelaars, gebruikers en hardware leveranciers bij elkaar en voegde voor hen allen veel waarde toe. Microsoft ontwikkelde goede software die op verschillende machines van verschillende fabrikanten goed presteerde. En ook de appstore van Apple is een MSP. Steve Jobs creëerde een nieuwe markt door de mogelijkheid apps te laten ontwikkelen voor mobiele apparaten. Ondanks kritiek op de manier waarop, controleert Apple elke app die wordt toegevoegd op functionaliteit en garandeert zo de verkoop van veilige en kwalitiatief hoogwaardige  software. Alle gebruikers van  bovengenoemde platformen waardeerde de tussenkomst van het platform,Hetgeen niet gezegd kan worden van platformen als Thuisbezorgd, AirBNB en Uber. Zij strijken wel de marges op, maar voegen niet de waarde toe voor beide partijen.

Op dit moment zet Google echter een tegenbeweging in. Waar men eerst bij het zoeken naar restaurants terecht kwam op websites zoals Eet.nu, Iens en Couverts (bovenaan de zoekresultaten) – zijn het tegenwoordig steeds vaker de lokale restaurants die bovenaan de zoekresultaten te zien zijn. Bij kappers, winkels en vele andere bedrijven gebeurt hetzelfde. Worden de andere MSP’s te machtig voor de huidige ‘koning van de platformen’ (Google)?

Lokale bedrijven kunnen nu nog zelf kiezen welke weg ze inslaan; versterken ze hun eigen kanalen of gaan ze in de pas lopen en staan ze grote delen van hun marges af? Ook hier geldt dat de makkelijkste weg niet altijd de beste weg is voor de lange termijn. Ga je over tien jaar naar een kapper omdat je hier een goede band mee hebt en omdat je weet dat deze goede kwaliteit levert? Of zullen de MSP’s de dienst tot een commodity weten om te vormen en elke kapper die uit de pas loopt genadeloos afstraffen?

De komende jaren zullen bepalend zijn voor de manier waarop een wereld die steeds meer informatiegedreven is, vorm zal krijgen. Velen zijn het erover eens dat het internet een van de beste uitvindingen van de vorige eeuw is. Je kunt de MSP’s bekritiseren – maar men moet tegelijkertijd toegeven dat de markt schijnbaar behoefte heeft aan deze organisaties. Het was Miep Diekmann die ooit zei: “Iemands vrijheid is niet groter dan zijn fantasie”. Ondernemers, fantaseer!

Leave a Reply